رفتینگ چیست و چه تجهیزاتی لازم دارد؟

رفتینگ برای کسانی که اهل ماجراجویی و تفریحات هیجان‌انگیز هستند، یکی از بهترین گزینه‌هاست. در این مطلب از لست‌سکند می‌خواهیم درباره یکی از هیجان‌انگیزترین شاخه‌های گردشگری ماجراجویانه صحبت کنیم و بگوییم که رفتینگ چیست و چه لوازمی نیاز دارد و همین‌طور جزئیات و اطلاعات بیشتری را از آن به شما بدهیم.

رفتینگ چیست؟

واژه رفتینگ برای همه آشنا نیست، بنابراین اول از همه باید معنی رفتینگ و نوع فعالیت و کارهایی را که در آن انجام می‌‌شود، شرح دهیم تا چیستی این فعالیت هیجان‌انگیز برایمان مشخص شود. رفتینگ، از فعل انگلیسی raft به معنی قایق می‌آید و واژه rafting به معنی سفر با قایق معنی می‌شود که شکل ورزش هم دارد. اما این واژه به مرور تبدیل به یک فعالیت و تفریح خاص شده است و قواعد و قوانین خاص خودش را پیدا کرده است.

رفتینگ را در فارسی به قایق‌سواری در آب‌های خروشان معنی می‌کنند. این فعالیت، زیرشاخه گردشگری ماجراجویانه قرار می‌گیرد و بنابراین از قواعد آن هم تبعیت می‌کند. خوب است بدانید که سازمان جهانی جهانگردی، عبارت گردشگری ماجراجویانه را به این صورت تعریف می‌کند:

«سفری که حداقل شامل دو مورد از این سه عنصر باشد: فعالیت بدنی، محیط طبیعی و تعامل فرهنگی»

حالا اگر به تعریف کلی رفتینگ هم نگاه کنیم، دو عنصر فعالیت بدنی و محیط طبیعی را در خودش دارد. اگر بخواهیم به زبان ساده بگوییم که رفتینگ چیست؟ باید توضیح دهیم که رفتینگ، فعالیتی است که در آن، قایق مخصوص و آب‌های خروشان (white water) نقش محوری دارند و باید حتماً در این فعالیت ورزشی و تفریحی، حضور داشته یا دخیل باشند. هیجان‌انگیزی رفتینگ، آنجایی است که به‌دلیل خروشان‌بودن آب‌ها و مسیرهایی که قایق از آن‌ها عبور می‌کند، آب وارد قایق می‌شود و هرلحظه حس می‌کنید ممکن است قایق برگردد یا از قایق بیرون بیفتید؛ اما نگران نباشید، حضور راهنمای متخصص و تجهیزات مخصوص، باعث می‌شود تا اتفاقی نیفتد. در واقع راهنما آگاهانه مسیر را انتخاب می‌کند و بااین‌حال، هیجان رفتینگ سر جای خودش است.

قایق‌هایی که برای رفتنگ استفاده می‌شوند، گوناگون هستند و تعداد نفرات مختلفی را در خود جای می‌دهند. معمولاً چند پارو به تعدادی از نفرات هر قایق داده می‌شود تا در طول مسیر و در قسمت‌هایی از رودخانه که نیاز بود، با هماهنگی یکدیگر پارو بزنند و مسیر قایق را مشخص کنند. به‌این‌ترتیب نفرات هر قایق، با کمک‌های راهنما، از انحراف قایق در مسیرهای جانبی جلوگیری می‌کنند و این فرایند، هیجان رفتینگ را بیشتر می‌کند.

باید به این نکته توجه داشت که هر رودخانه خروشانی در همه زمان‌ها برای رفتینگ مناسب نیست. رودخانه باید شرایط پیش‌بینی‌پذیر و جریان دائمی داشته باشد و ازنظر فصلی هم موقع مناسبی باشد. در واقع پیش از سفر، راهنما حتماً باید از وضعیت رودخانه مطمئن شود تا هنگام رفتینگ، هیچ‌کدامتان غافل‌گیر نشوید. این ورزش را می‌توانید در قالب تورهای یک روزه تجربه کنید. جالب است بدانید که مسابقات رفتینگ هم وجود دارد و در شکل‌های مختلفی برگزار می‌شود؛ اما در اینجا وارد جزئیات انواع مسابقات رفتینگ، نمی‌شویم.

تاریخچه رفتینگ

شاید نتوان تاریخ دقیقی برای شروع فعالیت‌هایی در نظر گرفت که بعداً به رشته ورزشی رفتینگ منجر شد، امّا به نظر می‌رسد شروع قایق‌سواری در آب‌های خروشان به سال 1811 می‌رسد. زمانی که اولین تلاش ثبت شده برای حرکت در رودخانه Snake در وایومینگ برنامه‌ریزی شد. این تلاش، بدون آموزش، تجربه و تجهیزات مناسب، در رودخانه بسیار دشوار و خطرناک بود. ازاین‌رو نام مستعار رودخانه دیوانه (Mad River) را به چنین رودخانه‌هایی دادند.

گفته شده که اولین قایق در دهه 1840، توسط ستوان جان فریمونت و هوراس اچ دی ساخته شده است. آن‌ها قصد داشتند کوه‌های راکی ​​و دشت‌های بزرگ را بررسی کنند. اگرچه این قایق‌ها در آن زمان اختراع شدند، اما تا سال‌ها سفر تجاری رفتینگ انجام نشد. این قایق‌ها را با لوله‌های لاستیکی می‌ساختند. در 9 ژوئن 1940 بود که کلاید اسمیت یک سفر موفق را از راه دره رودخانه Snake انجام داد. در سال‌های بعد، جان دی راکفلر جونیور یک هتل تفریحی مدرن در پارک ملی گراند تتون ساخت و همچنین کارهای حمایتی و مختلف دیگری کرد که به پایه‌گذاری زیرساخت‌های گردشگری کمک کرد و به‌نوعی این کارها برای رونق رفتینگ هم مناسب بودند.

در دهه 1960، رفتینگ آب‌های خروشان به‌طور گسترده‌ای شناخته شد و شرکت‌های رفتینگ مثل white water تأسیس شدند. در دهه 1970 قایق‌سواری آب‌های خروشان هنگام ورود به بازی‌های المپیک تغییرات عمده خود را به‌عنوان ورزش تفریحی ایجاد کرد. در دهه 1980 با افزایش محبوبیت رفتینگ، تعداد زیادی شرکت مستقل در سراسر اسکاتلند، آمریکای جنوبی و آفریقا تأسیس شدند. در دهه 1990 رفتینگ در رویدادهای بزرگی مانند بازی‌های بارسلونا در 1992، بازی‌های آتلانتا در 1996 و رویدادهای آب‌های خروشان بازی‌های المپیک تابستانی که توسط Ocoee River در دره تنسی برگزار شد، گنجانده شدند. فدراسیون بین المللی رفتینگ (IRF) در سال 1997 تأسیس شد و در سال 1999 اولین مسابقات رسمی بین‌المللی برگزار شدند.

امروزه این فعالیت ورزشی بسیار محبوب شده و به‌عنوان سبکی از گردشگری ماجراجویانه، حتی تورهایش در فصول گرم، طرفداران بسیاری پیدا کرده است. رفتینگ با درجه‌ سختی‌های مختلف در مسیرهای متفاوت برگزار می‌شود که شرکت‌کنندگان با توجه به توانشان در هرکدام شرکت می‌کنند.

تجهیزات رفتینگ

حالا که تقریباً دانستیم رفتینگ چیست و چه ویژگی‌هایی دارد، نوبت به معرفی وسایل لازم برای تور رفتینگ می‌رسد که از مباحث مهم این ورزش است. اگر بخواهیم تمام و کمال تجهیزات رفتینگ را بررسی کنیم، مطلب به درازا می‌کشد. بنابراین در این قسمت، فقط کلیات آن را معرفی می‌کنیم. معمولاً برگزارکننده تور، تجهیزات را تأمین می‌کند و نیازی نیست مسافر با خودش تجهیزات رفتینگ را بیاورد. وسایل لازم برای رفتینگ عبارت‌اند از:

• جلیقه نجات

• کلاه کاسکت

• پارو

• لباس مخصوص (معمولاً تیره‌رنگ)

• لباس خشک

• کیسه نجات پرتابی
  

وسایل لازم برای تور رفتینگ که راهنما باید به همراه داشته باشد عبارت‌اند از:

• قایق

• طناب

• دستگاه ارتباطی

• سوت

• چاقوی نجات
  

• جلیقه نجات

• کیف کمک‌های اولیه

• پاروی بزرگ

مورد دیگری که خوب است درباره قایق سواری رفتینگ بیشتر بدانید، انواع قایق‌ها هستند که در رفتینگ از آن‌ها استفاده می‌کنند. این قایق‌ها براساس نوع کاربرد، ظرفیت و برخی موارد دیگر، با یکدیگر تفاوت‌هایی دارند. در ادامه تعدادی از این قایق‌ها را به شما معرفی می‌کنیم.

• قایق رفتینگ پارویی (Paddle Raft): در این نوع قایق، به تعدادی از افراد پارو می‌دهند و معمولاً ظرفیت قایق‌ها بین بیشتر از 2 نفر است.

• قایق رفتینگ 2 نفره (R2 Raft): این قایق، ظرفیتی معادل 2 نفر دارد و از آن بیشتر برای زمانی استفاده می‌شود که سرعت، اهمیت بیشتری دارد.

• قایق رفتینگ پاروبلند (Oar Raft): معمولاً در مرکز آن دو پاروی بلند قرار دارد که برای هدایت قایق استفاده می‌کنند و از این قایق برای ورزش رفتینگ و همین‌طور جابه‌جایی وسایل استفاده می‌کنند.

• قایق رفتینگ گییِر (Gear Rafting): از این قایق بیشتر برای جابه‌جایی وسایل مختلف استفاده می‌کنند و به آن قایق حمل تجهیزات هم می‌گویند.

رودخانه های مناسب رفتینگ در ایران

در ایران، رودخانه‌های مختلفی هستند که امکان انجام‌دادن ورزش رفتینگ در آن‌ها وجود دارد. طول رودخانه، میزان حجم و خروشان‌بودن آب و مسیری که قایق‌ها باید در رودخانه طی کنند، همگی از مواردی هستند که رودخانه مناسب برای رفتینگ را مشخص می‌کنند. تعدادی از رودخانه های رفتینگ در ایران را در ادامه آورده‌ایم.

زاینده‌رود: این رودخانه در استان اصفهان و همین‌طور چهارمحال و بختیاری قرار دارد. مسیرهای متنوعی در طول این رودخانه وجود دارند که با توجه به درجه سختی، زاینده‌رود را جزو یکی از بهترین رودخانه های رفتینگ قرار می‌دهند.

رودخانه ارمند: این رودخانه در استان چهارمحال و بختیاری قرار گرفته و طول زیادی دارد. مسیر این رودخانه یکی از بهترین مسیرها برای انجام رفتینگ است.

رودخانه سفیدرود: این رودخانه در گیلان قرار دارد و از رودهای بلند در ایران است که برای رفتینگ گزینه مناسبی محسوب می‌شود. طول مسیر و زیبایی آن، از دیگر مواردی هستند که سفیدرود را برای رفتینگ جذاب می‌کنند.

تور رفتینگ

در ابتدای متن هم گفتیم که ورزش رفتینگ زیر شاخه گردشگری هم قرار می‌گیرد. بنابراین می‌تواند از فعالیت‌هایی باشد که افراد به خاطرش سفر کنند. در ایران هم مثل باقی نقاط جهان، چند سالی است که تورهای رفتینگ برگزار می‌شوند. لازم است بدانیم که رفتنیگ فعالیتی نیست که خودمان بدون تخصص و مهارت لازم قادر به انجام آن باشیم و حتما نیاز به راهنمای متخصص دارد.

در سفرهای ماجراجویانه، تخصص اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا کوچک‌ترین بی‌احتیاطی‌ها و ناآگاهی‌ها ممکن است به قیمت جان انسان‌ها تمام شود. در تور رفتینگ، ممکن است راهنما به مسافران نکات ابتدایی و کلی را بگوید ولی به هر حال مسافرند و در وضعیت بحرانی، مهارت نجات خود و دیگران را ندارند بنابراین حساسیت بیشتری دارد. راهنمای تخصصی رفتینگ باید بداند چه زمانی، در چه مکان و در چه فصلی تور را اجرا کند. زیرا در همه آب‌های خروشان و همه فصل‌ها این کار ممکن نیست. بنابراین باید بتواند رفتار آب را پیش‌بینی کند و مسیرها را بشناسد تا از خطرات احتمالی جلوگیری شود.

لازم است قبل از ثبت نام در تور رفتینگ، حتماً نسبت به دانش و مهارت راهنما اطمینان حاصل کنید، زیرا به‌دلیل هیجان‌انگیز بودنش عده‌ای حاضرند پول کمتری پرداخت کنند اما حتماً آن را تجربه کنند! در چنین سفرهایی باید جانب احتیاط را رعایت کرد تا هنگام سفر خیالتان از همه‌چیز راحت باشد. پس اگر قصد داشتید این فعالیت هیجان‌انگیز را تجربه کنید، حتماً در تورهای مراکز معتبر و افراد متخصص شرکت کنید.

سخن آخر

در این متن از لست‌سکند هدفمان معرفی رفتینگ و تجهیزاتش به‌صورت کلی بود؛ اما هنوز مطلب درباره این رشته هیجان‌انگیز تمام نشده و حرف‌های زیادی برای گفتن دارد. گرچه این رشته نسبتاً به تازگی در ایران شناخته شده، اما در همین مدت هم تورهای فراوانی برای آن در مسیرهای مختلف طراحی شده است. ازطرفی ایران رودخانه‌های مناسب رفتینگ کم ندارد و سرمایه‌گذاری و ایجاد زیرساخت برای آن‌ها باعث می‌شود به‌عنوان مقصد گردشگری تخصصی معرفی شوند و برای اقتصاد آن منطقه مفید واقع شوند.

حالا با شناختی که نسبت به این ورزش پیدا کردید، آیا دوست دارید این فعالیت ورزشی را تجربه کنید؟ اگر تابه‌حال رفتینگ را امتحان کرده‌اید، از تجربه‌تان برایمان بگویید.