سفره هفت سین؛ همه چیز درباره هفت سین و فلسفه و نماد اجزای آن

هفت سین، هر سال با آمدن بهار و چند روز مانده به سال نو، وارد خانه‌هایمان می‌شود و نوید سالی تازه را می‌دهد. آیا تابه‌حال به این فکر کرده‌اید که رسم پهن کردن سفره هفت سین از کجا آمده است؟ با ما همراه باشید تا در این مطلب از لست‌سکند، با فلسفه سفره هفت سین، وسایل سفره هفت سین و هر نماد سفره هفت سین آشنا شوید.

سفره هفت سین چیست؟

سفره هفت سین یکی از سنت‌های زیبا و معنادار ما ایرانیان در نوروز است. این سفره شامل هفت مورد است که با حرف سین شروع می‌شوند و نشانه‌ای از خوش‌یمنی و رزق‌وروزی هستند. برای مثال، سرکه نماد صبر و استقامت، سماق نماد غلبه بر مشکلات، سنجد نماد عشق و دوستی، سبزه نماد تازگی و زندگی، سکه نماد ثروت و برکت، سیر نماد سلامتی و درمان و سنبل نماد شکوفایی و رشد است. علاوه‌بر‌ این هفت مورد، ممکن است برخی از چیزهای دیگر هم در سفره هفت سین قرار بگیرند که این، به فرهنگ مناطق مختلف بستگی دارد.

مشاهده لیست قیمت انواع تورهای نوروزی

تاریخچه سفره هفت سین

جالب است بدانید که انداختن سفره عید نوروز، در کتاب‌های تاریخی بسیار قدیمی مانند تاریخ بیهقی یا آثار ابوریحان بیرونی به شکل امروزی نیست. بسیاری از مورخان معتقدند که سفره هفت سین اصلی به شکلی که ما امروز می‌شناسیم با تأکید بر حرف سین، از دوره صفویه به بعد در میان مردم هویت رسمی‌تر و همگانی‌تری پیدا کرده و در دوره قاجار به اوج شکوه و شباهت به فرم امروزی رسیده است.

در ریشه‌های باستانی و فلسفی ایران باستان، عدد «هفت» عددی مقدس و نماد جاودانگی و کمال بود. این عدد با «امشاسپندان» (هفت فرشته یا مظهر صفات خداوند در آیین زرتشت) پیوند داشت. در آن دوران، مرسوم بود که برای استقبال از سال نو، هدایایی از طبیعت را روی یک خوان (سفره) می‌چیدند تا برکت و حضور خدا را به خانه بیاورند.

یکی دیگر از نظریات مشهور تاریخی این است که در دوران ساسانیان، سفره‌ای به نام هفت‌چین برپا می‌شد. گفته می‌شود در این سفره، هفت نوع خوراکی یا میوه را که از هفت درخت مختلف چیده شده بود، در هفت ظرف چینی که در آن زمان کالایی بسیار ارزشمند بود، قرار می‌دادند. البته بعضی‌ها می‌گویند در آن دوران ظرف چینی که به معنی ظرفی بود که از چین می‌آمد، وجود نداشته و معنای هفت چین، همان هفت خوراکی است که برای سفره چیده شده و ارزش زیادی دارد.

برخی منابع تاریخی نشان می‌دهند که ایرانیان قدیم در پایان سال، 14 روز تعطیلات داشتند. در شب آخر از این تعطیلات، چیدن سفره هفت سین به‌عنوان گرامیداشت نوروز و پایان زمستان انجام می‌شد. در این شب، خانواده‌ها با هم جشن می‌گرفتند و دعا می‌کردند که خدا برای آن‌ها سال خوب و پربرکتی را رقم بزند.

فلسفه هفت سین

اگر در نوروز با تور طبیعت‌گردی به هر نقطه از ایران سفر کنید، می‌توانید نشانه‌هایی از سفره هفت سین را ببینید. آیین انداختن سفره هفت سین آن‌قدر فراگیر است که حتی در بعضی از کشورهای همسایه هم وجود دارد. البته اغلب آن‌ها این‌ کار را برای استقبال از گردشگران ایرانی و احترام به آن‌ها انجام می‌دهند. هفت سین برای ایرانیان نماد امید، تجدیدحیات و شکوفایی است. خوب است بدانید با گسترش اسلام در ایران، کتاب قرآن به سفره هفت سین اضافه شد تا مردم، سال جدید را با توکل و نام و یاد خدا آغاز کنند. بااین‌حال، انداختن سفره هفت سین یک مراسم دینی یا مذهبی نیست؛ بلکه فرصتی برای همدلی، دوستی و عشق بین افراد است.

وسایل سفره هفت سین

ایرانیان با انداختن سفره هفت سین به خودشان و دیگران یادآوری می‌کنند که باید با شادمانی و امید به استقبال سال جدید بروند. در واقع نماد سفره هفت سین، همین تازگی و شوق است. این رسم چنان فراگیر است که امکان ندارد در زمان عید نوروز، با تور ایران‌گردی سفر کنید و سفره هفت سین را نبینید. سفره هفت سین شامل هفت عنصر است که با حرف «س» شروع می‌شوند و هرکدام معنا و مفهومی خاص دارند. این سین‌ها عبارت‌اند از:

• سمنو

• سبزه

• سرکه

• سنجد

• سیر

• سماق

• سیب

آب‌و‌هوای مقصدهای پرطرف‌دار در عید نوروز

سمنو در سفره هفت سین نماد چیست؟

ازآنجاکه سمنو از گندم، اصلی‌ترین منبع غذایی تهیه می‌شود، نماد برکت در کشت‌وکار و فراوانی روزی است. چیدن سمنو بر سر سفره، نشان‌دهنده این امید است که در سال جدید، سفره‌ خانواده همیشه پربرکت و پررونق باشد. در فرهنگ اصیل ایرانی، سمنو را «غذای مردآفرین» می‌نامیدند. چون سمنو از جوانه گندم تهیه می‌شود، سرشار از ویتامین‌ها و انرژی است و در گذشته آن را نماد قدرت بدنی و سرزندگی می‌دانستند. حضور سمنو در سفره هفت سین، آرزوی سلامتی و توانمندی برای اعضای خانواده در سال پیش‌رو است.

سبزه در سفره هفت سین نماد چیست؟

سبزه یکی از مهم‌ترین نمادهای سفره هفت سین است که بهار و زندگی را نشان می‌دهد. برای به دست آمدن سبزه، دانه‌های گندم، جو، عدس یا نخود را می‌کارند تا در نوروز به رنگ سبز تبدیل شود. سبزه را می‌توان در ظروف مختلفی قرار داد و با تزیینات مختلفی آراست. بعضی از افراد، سبزه را در ظروفی به‌شکل حروف، اعداد، شکل‌های هندسی یا حتی چهره‌های معروف قرار می‌دهند. سبزه نشانه امید و رشد است و برای برآورده شدن آرزوها و خوشبختی در سال جدید، آن را در سفره هفت سین می‌گذارند.

سرکه در سفره هفت سین نماد چیست؟

سرکه یکی از اجزای هفت سین است که نماد زندگی و بردباری در برابر مشکلات محسوب می‌شود. سرکه با ترشی خود می‌تواند به ما نشان دهد که گاهی اوقات باید با شرایط سخت و ناخوشایند روبه‌رو شویم و با صبر و استقامت از آن‌ها عبور کنیم. سرکه همچنین معنای پاکیزگی و ضدعفونی دارد و به ما یادآوری می‌کند که باید خودمان را از آلودگی‌های جسمی و روحی پاک نگه داریم.

سنجد در سفره هفت سین نماد چیست؟

سنجد یکی از میوه‌های خشک است که جایگاه ویژه‌ای در وسایل هفت سین دارد. سنجد نماد آن است که خداوند به ما عمر طولانی و سلامتی بدهد. سنجد همچنین برای قلب، کبد، معده و اعصاب مفید است. سنجد را می‌توان با شیر، عسل، گردو و دیگر میوه‌های خشک ترکیب کرد و به‌عنوان یک میان‌وعده لذیذ و مغذی استفاده کرد.

سیر در سفره هفت سین نماد چیست؟

سیر یکی از مواردی است که در سفره هفت سین قرار می‌گیرد و نماد سلامتی و درمان بیماری‌هاست. سیر از گذشته به‌عنوان یک داروی طبیعی شناخته می‌شد و خواص ضدباکتری، ضدقارچ، ضدویروس و ضدالتهابی دارد. سیر همچنین می‌تواند فشار خون، کلسترول و قند خون را کاهش دهد و سیستم ایمنی بدن را تقویت کند. برخی از مردم باور دارند که سیر می‌تواند چشم بد را دور کند و انرژی مثبت را به خانه بیاورد.

سماق در سفره هفت سین نماد چیست؟

سماق یکی از مواردی است که در سفره هفت سین قرار می‌گیرد و نماد زیبایی و شادابی است. پودر سماق از میوه‌های خشک‌شده درختان سماق به دست می‌آید و رنگ قرمز و طعم ترش آن، زیبایی و طراوت به غذاها می‌بخشد. سماق در آشپزی ایرانی به‌عنوان چاشنی کباب، سالاد، دلمه و برخی خورش‌ها استفاده می‌شود.

سیب در سفره هفت سین نماد چیست؟

سیب، یکی از میوه‌هایی است که در هفت سین، سفره نوروزی ایرانیان، قرار می‌گیرد. سیب نماد سلامتی، زندگی و زیبایی است. سیب به‌عنوان یک میوه باستانی و پرخاصیت، جایگاه ویژه‌ای در فرهنگ‌های مختلف دارد؛ برای مثال، در اساطیر یونان، سیب طلایی نماد عشق و جاودانگی بوده است. در کتاب مقدس، سیب نماد دانش و شکستن قانون خدا بوده است. در چین، سیب نماد صلح و آرامش بوده است. در هند، سیب نماد ثروت و فراوانی بوده است. در ایران نیز، سیب همواره نماد خیر و برکت بوده است.

سایر اجزای سفره هفت سین

همان‌‌طور که گفته شد، سفره هفت سین شامل ۷ عنصر سین‌دار است که از اصلی‌ترین وسایل هفت سین به شمار می‌روند. علاوه‌بر این هفت مورد، ممکن است برخی از سفره‌ها شامل مواردی باشند که با حروف دیگر شروع می‌شوند. این موارد عبارت‌اند از:

• قرآن
• آینه
• شمع
• تخم‌مرغ
• ماهی
• سکه

قرآن در سفره هفت سین نماد چیست؟

قرآن در هفت سین یکی از نمادهای مهم و مقدس نوروز است. قرآن را در هفت سین می‌گذارند تا برکت و رحمت خداوند را برای سال جدید طلب کنند. قرآن، نشان‌دهنده احترام و عشق به دین اسلام است. قرآن همچنین یادآور توحید و وحدت خداوند محسوب می‌شود.

آینه در سفره هفت سین نماد چیست؟

آینه یکی از اجزای مهم هفت سین است که نماد زیبایی، صداقت و بازتاب واقعیت به شمار می‌آید. آینه همچنین نشان‌دهنده امید و آرزوهای ماست که در سال جدید می‌خواهیم به آن‌ها برسیم. آینه با نور خود روشنایی و شادابی را به خانه می‌آورد و ما را تشویق می‌کند که همواره با دید مثبت، به زندگی نگاه کنیم.

شمع در سفره هفت سین نماد چیست؟

شمع در هفت سین یکی از عناصر مهم است. شمع، نماد نور و روشنایی است که در سال جدید برای خانواده و جامعه آرزو می‌کنیم. شمع همچنین نشان‌دهنده آتش و گرماست که باعث حیات و رشد می‌شود. شمع در هفت سین به رنگ‌های مختلف قرار می‌گیرد که هرکدام از آن‌ها معنای خاصی دارند. برای مثال، شمع سبز نماد سلامتی و تجدیدحیات، شمع قرمز نماد عشق و شور، شمع آبی نماد آسمان و آب و شمع زرد نماد خورشید و ثروت است.

تخم‌مرغ در سفره هفت سین نماد چیست؟

تخم‌مرغ رنگی یکی از جزئیات زیبای سفره هفت سین است که نشان‌دهنده زندگی، تولد و تجدیدحیات است. تخم‌مرغ رنگی نماد امید به آینده‌ای بهتر، شاد و پر از برکت است. تخم‌مرغ رنگی با رنگ‌های مختلف و خلاقانه می‌تواند جلوه‌ای زیبا و شاداب به سفره هفت سین ببخشد.

ماهی در سفره هفت سین نماد چیست؟

ماهی در هفت سین، نشان‌دهنده زندگی و تحرک است. ماهی سفره هفت سین، معمولاً قرمز یا زردرنگ است که معنای شادی و خوشبختی می‌دهد. ماهی در هفت سین به‌عنوان یک آرزو برای سال جدید قرار می‌گیرد؛ یعنی امیدواریم در آن سال، زندگی پر از شور و نشاط داشته باشیم.

سکه در سفره هفت سین نماد چیست؟

سکه، نشان‌دهنده فراوانی، برکت، توفیق و ثروت است. برخی از افراد، سکه‌های قدیمی را که از نظر تاریخی و فرهنگی ارزش دارند، در هفت سین قرار می‌دهند. برخی دیگر، سکه‌های جدید و براق را ترجیح می‌دهند. مهم این است که سکه‌ها باعث شادی و امیدواری ما شوند و به ما یادآوری کنند که همیشه می‌توانیم بهتر شویم.

چرا هفت؟

در تاریخچه هفت سین باید بگوییم که نه‌تنها عدد هفت در میان ایرانیان باستان مقدس بوده؛ بلکه در میان ساکنان امروز ایران نیز این عدد مقدس باقی مانده است. این عدد، حتی در بیشتر فرهنگ‌ها و ملت‌های مختلف هم جایگاه ویژه‌ای دارد. تقدس عدد هفت در ایران باستان از آیین مهر یا میترا می‌آید. عدد هفت در زبان باستانی به نام «امرداد» است. امرداد معنای جاودانگی و بی‌مرگی داشته است و ازآنجایی‌که این عدد، معنای زیبای زندگی و جاودانگی را می‌داده، هفت نماد را به نشانه آن انتخاب کرد‌ه‌اند و بر مبنای آن، سفره نوروزی را می‌چینند.

برخی معتقدند که هفت سین، نشانه‌ هفت دانه گیاهی جو، ماش، عدس، ارزن، لوبیا، نخود و گندم است که مردم در زمان پارسیان کهن، روزهای قبل از نوروز از آن‌ها سبزه می‌پروراندند و ظرف آن را بر سردر خانه خود قرار می‌دادند و هرکدام که بهتر سبز می‌شد، نشانه‌ پرثمر بودن آن محصول در آن سال بوده است.

اهمیت سفره هفت سین در جشن‌های نوروز

سفره هفت‌سین، نمادی از فرهنگ و سنت‌های ایرانی است که در جشن نوروز جایگاه ویژه‌ای دارد. هرکدام از وسایل و خوراکی‌های روی سفره، نمادهایی از شادکامی، باروری و آغاز تازه هستند. جمع شدن خانواده و دوستان دور سفره هفت سین نیز یکی از باارزش‌ترین مواردی است که عید به عید تکرار می‌شود. این سفره علاوه‌بر اینکه رنگ و بوی خاصی به مراسم نوروزی می‌بخشد، پیوندی عمیق با باورهای تاریخی و معنوی مردم ایران دارد.

بهترین مقاصد سفر در نوروز کدام‌اند؟

هفت سین درست است یا هفت شین؟

داستان تبدیل «هفت‌شین» به «هفت‌سین» یکی از آن روایت‌های جذاب تاریخی است که ریشه در تغییرات فرهنگی، زبانی و مذهبی ایران زمین دارد. مهم‌ترین فرضیه این است که پس از ورود اسلام به ایران، چیدن برخی اقلام مانند شراب بر سر سفره با باورهای جدید سازگار نبود. اجزای کامل این سفره شامل شمع، شیرینی، شهد (عسل)، شمشاد، شقایق، شاخه‌نبات و شراب بوده است. این اقلام، هرکدام نمادی از روشنایی، باروری، شیرینی زندگی و برکت بودند. برخی از این اجزا هنوز در سفره هفت سین وجود دارند و برخی با ورود اسلام تغییر کردند.

نکته جالب اینجاست که برخی از ایران‌شناسان معاصر مانند دکتر بهرام فره‌وشی، معتقدند که هفت‌چین ریشه اصلی است، نه هفت‌شین. آن‌ها می‌گویند در دوره ساسانی، خوراکی‌ها را در هفت ظرف چینی می‌گذاشتند. با گذشت زمان و تغییرات آوایی در زبان فارسی، هفت‌چین نیز به‌تدریج در گویش مردم به هفت‌سین تغییر شکل داد.

برخی معتقدند که هفت چین متعلق به دوران هخامنشیان است که در این دوران در هفت ظرف چینی غذا می‌گذاشتند. برخی هم ریشه‌ هفت چین را به هفت چیدنی ربط می‌دهند که این ریشه‌یابی از سوی محققان، جدی گرفته نمی‌شود. برخی از شواهد نشان می‌دهد که در گذشته سفره هفت میم شامل مرغ، ماهی، ماست، مویز و مواد دیگر وجود داشته است. امروزه در بوشهر در کنار سفره هفت سین، این سفره هم چیده می‌شود.

این تغییر در واقع یک انطباق فرهنگی هوشمندانه بود. ایرانیان برای اینکه سنت‌های ارزشمند خود را در طول قرن‌ها و با وجود تغییر حکومت‌ها و ادیان حفظ کنند، فرم ظاهری آن را تغییر دادند، یعنی از شین به سین کوچ کردند تا محتوای اصلی که همان شادی، برکت و سپاسگزاری از طبیعت بود، زنده بماند.

سفر با تورهای نوروزی لست‌سکند

همان‌طور که گفتیم، هفت سین جایگاه ویژه‌ای در میان ایرانیان دارد. ازاین‌رو، هنگامی که به سفرهای نوروزی در جای‌جای ایران می‌روید، سفره هفت سین را می‌بینید. با رفتن به صفحه تور نوروز در وبگاه لست‌سکند، می‌توانید انواع‌واقسام تورهایی را ببینید که در ایام نوروز برگزار می‌شوند. وجود فیلترهای گوناگون در این صفحه، به شما کمک می‌کنند تا بتوانید تور مد نظرتان را به‌سادگی پیدا کنید.

سخن آخر

در این مطلب، با سفره هفت سین و  هر نماد این سفره عید نوروز آشنا شدید. هفت سین بهانه‌ای است تا ساعاتی در کنار خانواده و دوستانتان بنشینید و به سالی که گذشته، فکر کنید و سال پیش رو را در نظرتان مجسم کنید و با نگاه کردن به اجزای آن، زیبایی‌های زندگی را به یاد بیاورید. لست‌سکند برای همه مردم ایران سالی خوش، سرشار از برکت و سلامتی آرزومند است.