بعد از نوشتن سفرنامه روسیه و هند ایندفعه نوبت به نوشتن سفرنامه جذاب ترکیه شد . از آنجا که سفر با ماشین شخصی بسیار جذاب تر از سایر گزینه ها هست و از اونجا که من قصد داشتم اکثر جاهای دیدنی ترکیه رو بینم و هزینه های اون با تور خیلی گرون میشد تصمیم گرفتم با ماشین خودم طی دو هفته تا جایی که میتونیم توی ترکیه چرخ بزنیم ، البته سفر با ماشین شخصی دغدغه خاص خودشو داره که باید ریسکشو بپذیری .....
خب بریم ببینیم ترکیه چه حرفی برای گفتن داره ...
آناتولی ( ترکیه ) به معنی ناحیه شرقی، اسمی است که یونانی ها به سرزمین های شرق یونان (یعنی بخش بزرگی از قسمت آسیایی ترکیه امروزی) اطلاق کردند و در طول تاریخ محل زندگی اقوام مختلف مثل هیتی، یونانی، ایرانی، رومی ونهایتا ترکان بوده است.
حدود سه هزار و ششصد سال پیش اقوام هندواروپایی به این شهر می رسند و یک امپراتوری وسیع به نام هیتی ایجاد می کنند. هیتی ها مبدع قدیمی ترین خط هندواروپایی بودند.
بعد از هیتی ها تمدن های مختلفی در آناتولی شکل گرفت که یکی از آنها لیدیه بود. مشهور است که لیدی ها اولین سکه های طلا جهان را ساختند و در شهر افسوس چنان معبد عظیمی ساختند که یکی از عجایب هفتگانه جهان باستان محسوب می شد. وقتی خبر ثروت لیدیه به کوروش رسید، شاه هخامنشی سپاهش را برای تصاحب آن به آناتولی فرستاد.
دویست سال حاکمیت پایدار پارسیان بر آناتولی برای ریشه دواندن آیین های ایرانی در مناطق مختلف آناتولی کافی بود.
بعد از هخامنشیان نوبت به اسکندر مقدونی و جانشینان یونانیش رسید. گرچه یونانیان سعی در پاک کردن فرهنگ ایرانی داشتند ولی ردپاهایی از فرهنگ ایرانی در مناطق مختلف آناتولی باقی ماند. یک ایرانی در بخشی از آناتولی با ایجاد یک پادشاهی قدرتمند به نام مهردادیان حضور ایرانیان را تا زمان هجوم رومیان ادامه داد. رومیان همه آناتولی را گرفتند و شهرها، تئاترها و معابد خود را در مناطق مختلف آن ساختند.
در قرن یازدهم میلادی نوبت به مسلمانان رسید. ترکان سلجوقی از پایتخت خود در اصفهان به سمت آناتولی حرکت کردند و در نبرد مشهور ملازگرد، امپراتور روم را اسیر و دروازه های آناتولی را به روی ترکان باز کردند و به سرعت در شهرهای مختلف شروع به ساخت مسجد و مدرسه و کاروانسراهای باشکوه خود کردند. در دورانی که شهرهای ایران زیر سم اسبان مغول در حال ویرانی بود، پایتخت آن ها در قونیه تبدیل به مهد پرورش عرفان اسلامی و زبان فارسی توسط صوفیانی مثل مولوی شد.
تا اوایل قرن بیستم مسلمانان زیادی (حتی خارج از قلمرو عثمانی) سلاطین عثمانی را جانشین پیامبر اسلام و خلیفه مسلمین جهان می دانستند. ولی بلندپروازی های سلاطین سرانجام خوبی نداشت. عثمانی در جنگ جهانی اول شکست خورد و امپراتوری از هم پاشید. نمایندگان سلطان در مذاکراتی با متفقین شکست را قبول کردند و حاکمیت بیگانگان بر بخش وسیعی از کشور را پذیرفتند. یونان، ارمنستان، انگلیس، فرانسه و ایتالیا هرکدام به بهانه ای بخشی از آناتولی را اشغال کردند.
جمعی از ملی گرایان ترک به رهبری ژنرالی به نام مصطفی کمال، تصمیم گرفتند علی رغم مخالفت سلطان، در اوج نا امیدی برای استقلال ترکیه و خروج قدرت های خارجی مبارزه کنند. این تصمیم ملی گرایان باعث خشم خلیفه عثمانی و صدور فتوای قتل مصطفی کمال پاشا شد. ملی گرایان ترک با زیرکی از اوضاع بین المللی مثل انقلاب روسیه و خستگی ارتش های اروپایی بعد از جنگ جهانی و… استفاده کردند و در چندین جبهه پیروز و موفق به ایجاد جمهوری ترکیه با مرزهای امروزی آن شدند و مصطفی کمال پاشا ملقب به پدر ملت ترک یا آتاتورک شد.
اقدامات آتاتورک الگوی سایر کشورهای شکست خورده در جنگ جهانی اول شد و هیتلر او را معلم خود معرفی کرد. البته تولد جمهوری ترکیه از دل امپراتوری چند قومیتی عثمانی برای اقلیت های غیرترک پر از درد و رنج و آوارگی بود. ملی گرایان ترک در طول جنگ جهانی اول و جنگ استقلال عامل آوارگی و فلاکت اقلیت های غیرترک شامل ارمنی ، یونانی، آشوری و بعد کردها شدند .
بعد از انجام مقدمات سفر و آماده سازی ماشین از قبیل گواهینامه بین المللی ، کابوتاژ ، پلاک و بیمه ترکیه که بهتر است بیمه از مرز بازرگان گرفته شود و پرداخت عوارض خروج از کشور .
بالاخره روز موعود فرا رسید ، چند توصیه دم مرز ، هرگز دم مرز ایران پول چنج نکنید هم دلارتون رو ارزونتر بر میدارن و هم لیر رو گرونتر حساب می کنن ! پس از دو جهت ضرر می کنید ! هر ایرانی دو سه بسته سیگار می تواند داخل خاک ترکیه ببرد و بفروشد . که حدودا دو نیم برابر قیمتی که خریدین ازتون میخرن ، بهر حال پول عوارض خروج در میاد.
روز سفر فرا رسید ، بعد از طی کردن 1400 کیلومتر و کلی خستگی شب رسیدیم به ماکو تا از طریق مرز بازرگان بریم به سمت تور ترکیه ، شب در شهر ماکو استراحت کردیم و صبح زود به سمت مرز بازرگان راه افتادیم حدودا ساعت 6 صبح به مرز رسیدیم ، باک ماشین رو پر کردیم و رفتیم برای گذروندن خانهای گمرکی ! یکی از بی انصاف ترین قسمتهای امور گمرکی پرداخت مابه تفاوت نرخ بنزین ایران با ترکیه هست که از ما با توجه به حجم باک حدودا چهار میلیون و پونصد گرفتن ! بعد از کلی معطلی دم مرز و انجام تشریفات مرزی نزدیکای ساعت یک بعد از ظهر به سمت ترابزون حرکت کردیم ، چون مقصد ما ترابزون بود.
در بین راه از شهر های مختلفی گذر کردیم ، جاده های ترکیه واقعا با کیفیت تر از ایران هستند و آدم حس آرامش داره توی جاده ، چون مقصد اول ما ترابزون بود نزدیکای شب به ترابزون رسیدیم و یه هاستلی نزدیکای مرکز شهر اجاره کردیم به شبی 1000 لیر ، در زمان سفر من هر لیر 2700 تومن بود ، شب رو با خستگی مفرط به استراحت پرداختیم تا فردا صبح بریم برای گشت شهری و بازدید از جاهای دیدنی ترابزون .
تقریبا تمام مساجد با این سبک معماری ساخته میشن که بهش معماری اسلامی استانبولی می گن ، ترابزون یه شهر ساحلی و فوق العاده زیباست در کنار دریای سیاه ، در ترکیه تقریبا هیچ جا کویر نمیبینی و همه جا حال و هوای شمال ایران رو داره البته با کیفیت تر و تمیز تر ! واقعا باید به شیوه مدیریت ترکیه احسنت گفت ، همه جا منظم و تمیز و سرشار از حس خوب بود ، کلا ترکها به نظر آدمهای تمیزی هستند اینو از سرتاسر این کشور میشه فهمید و حس کرد . ما در این سفر چون برناممون فشرده بود در هر شهری نهایتا یک شب موندیم ، بعد از مختصر گشتی اطراف شهر و بازار و پایان یافتن تور ترابزون عصرحرکت کردیم به سمت شهر چروم.
هاتوشا پایتخت قدیمی ترین پادشاهی آناتولی در شهر چروم واقع شده . سابقه سکونت در هاتوشا به هشت هزار سال پیش بر می گردد. حتیان که یک قوم بومی آناتولی بودند، شهری در این محل ساختند قوم هیتی اولین مردمان هندواروپایی بودند که وارد آناتولی شدند و کم کم جایگزین “حتیان” شدند. آنها ۳۷۰۰ سال پیش یک پادشاهی گسترده در حد بابل و مصر ایجاد کردند و شهر هاتوشا را پایتخت خود قرار دادند . بعد از حدود شش ساعت رانندگی شب رسیدیم به این شهر ، چون دیر وقت بود و حوصله پیدا کردن هتل رو نداشتیم تصمیم گرفتیم داخل ماشین بخوابیم . قبلنم گفتم که ترکیه بسیار کشور امنی هست و هیچ نگاری بابت این نداشتیم ما . اون شب رو به صبح رسوندیم .روز چهارم سفر ما بازدید از شهر هاتوشا بود.
بعد از بازدید از این شهر تاریخی نزدیکای ظهر حرکت کردیم به سمت آنکارا پایتخت ترکیه آنکارا یه شهر نیمه مدرن هست که هرچند پایتخت هست ولی به زیبایی استانبول نیست ، مهمترین جاذبه آنکارا همون مقبره آتاتورک هست .
بعد از گشت شهری در آنکارا عصر به سمت شهری رفتیم بنام سیوری حصار که زادگاه ملانصرالدین هست ، البته کشورهای مختلفی مدعی شهروندی ملانصرالدین هستند ولی ترکها انگار زرنگتر بودند و سندشو زود بنام خود زدن.
تقریبا در تمام شهر نمادهایی از ملانصرالدین بود . شب رو در سیوری حصار در یک هتل به مبلغی یک شب 1200 لیر اقامت کردیم . ارزونترین نرخ اجاره یک هاستل معمولی در تریکه بیم 700 تا 1200 هست البته بدون صبحانه .
صبح روز پنجم سیوری حصار رو ترک کریدم به سمت استانبول ، روز پنج رو کلا توی مسیر بودیم و از شهر های مختلف عبور کردیم تا شب رسیدیم به استانبول ، استانبول شهر فوق العاده شلوغ و زنده ای هست و نسبت به سایر شهرهای ترکیه رانندگی در اون سخت تره ، به زحمت یه هتل رو برای یک شب گرفتیم به مبلغ 1500 لیر . اکثر هتلهای ترکیه پارکینگ ندارن و باید ماشینتو ببری پارکینگ و نرخ کرایه پارکینگها هم گرونه شبانه روزی حدودا 700 لیر ، اون شب رو به استراحت پرداختیم .
صبح روز ششم رفتیم برای گشتن در محوطه مسجد سلطان احمد و ...مسجد سلطان احمد ورودی نداره و رایگانه و یکی از مهمترین و زیباترین مساجد ترکیه هست ولی توپقاپی و مسجد ایاصوفیه ورودی دارن و گرونم بودن فکر کنم حدودا نفری 2500 لیر که اصلا برای ما به صرفه نبود !
بعد از بازدید از مسجد و محوطه اطرافش رفتیم به سمت تنگه بسفر رفتیم تا سوار بر کشتی حال و هوایی تازه کنیم ، تور تنگه بسفر رو همون اطراف دریچه میفروشن به مبلغ نفری 250 لیر که شامل نیم ساعت سواری میشه .
بعد از اتمام این پروزه رفتیم تا از یکی از معروفترین جاذبه های استانبول دیدن کنیم ، برج گالاتا.
این برج در قدیم کاربرد نظامی داشته و اینک در لابلای ساختمانها سر بر افراشته و جنبه تماشایی دارد فقط .
سراسر ترکیه پر است از مجسمه و تندیسهای آتاتورک ، یجورایی در حد خدا میپرستنش ! بعد از بازدید و تور استانبول نزدیکای غروب حرکت کردیم به سمت شهر چاناک قلعه ، شب رو توی ماشین در نزدیکی یکی از شهر ها استراحت کردیم .
صبح روز هفتم حرکت کردیم به سمت شهر کپز و سپس چاناک قلعه برای دیدن شهر باستانی تروا .
روز هشتم از شهر تروا حرکت کردیم به سمت شهر باستانی سلجوق.
یکی از مهمترین جاذبه های دیدینی شهر سلجوق ، شهر تاریخی افسوس هست که چون بلط ورودیش گرون بود صرف نظر کردیم از دیدنش ، بعد از گشت مختصری در سطح شهر به سمت کوش آداسی حرکت کردیم ، فاصله سلجوق تا کوش آدسی حدودا 20 کیلومتر هست .
حدودا نصف روزی رو در کوش آداسی گذرونیدم و نزدیکای غروب حرکت کردیم به سمت شهر دنیزلی و این چنین روز نهم از سفر به پایان رسید .مهمترین جاذبه شهر دنیزلی شهر باستانی هیراپولیس و پاموکاله هست شب رو در نزدیکای دنیزلی داخل یک هاستل ارزان قیمت به مبلغ 1000 لیر گذراندیم تا صبح زود به سمت شهر هیراپولیس حرکت کنیم .روز دهم سفر : بازدید از هیراپولیس و پاموکاله جانشینان اسکندر و رومیان خدایان خود را جایگزین خدایان مردم آناتولی کردند و به این شهرهریاپولیس (به معنی شهر مقدس می گفتند .
بعد از حدود صرف چهار پنج ساعتی در این مجموعه تاریخی و اندکی استراحت عصر به سمت شهر آنتالیا حرکت کردیم . از هیراپولیس تا آنتالیا حدودا سه ساعت مسیر هست حدودا 230 کیلومتر ، نزدیکای غروب رسیدیم به آنتالیا چون خیلی خسته بودیم سریع یک هتل پیدا کردیم تا شب رو کامل استراحت کنیم .
روز یازدهم و تور آنتالیا. صبح زود بعد از خوردن صبحانه با ماشین رفتیم تا شهر رو ببینیم . تا نزدیکاای غروب در شهر آنتالیا بودیم و بعد از اون حرکت کردیم به سمت شهر عرفانی ترکیه یا همون شهر عشق ، قونیه . تا از مزار مولانا دیدن کنیم . آخرای شب به قونیه رسیدیم ، دیگه فرصت پیدا کردن هتل نداشتیم و شب رو همون داخل ماشین گذروندیم . روز دوازدهم و قونیه : صبح زود همراه با باران ملایمی که در حال بارش بود بعد از خوردن صبحونه رفتیم تا مزار مولانا رو پیدا کنیم . در سطح شهر تابلوهای موزه مولانا زیاد دیده میشه که همون مزار مولانا هست . مزار مولانا داخل باغ بزرگی قراره داره که موزه آثار او و مریدانشم داخل همین باغه .
تا نزدیکای ظهر به گشت و گذار در این محوطه پرداختیم ، ظهر بعد از خوردن ناهار حرکت کردیم به سمت شهر کاپادوکیه در استان نوشهیر نزدیکیای غروب به کاپادکیه رسیدیم ، کاپادوکیه یه شهر قدیمی شبیه روستای کندوان خودمونه ، این شهر بر اثر رسوبات کوههای آتشفشانی در همون حوالی در میلیون سال قبل شکل گرفته و در گذشته منطقه مسکونی بوده و امروزه فقط جنبه بازدید و دیدنی داره .
کاپادوکیه بیشتر به خاطر بالن سواری و بالن هاش معروفه ، ولی چون هزینش بالا بود ما سوار نشدیم حدودا نفری 14 میلیون ! شب حرکت کردیم تا در یکی از شهر های ادامه مسیر اقامت کنیم . مقصد بعدی ما کوه نمرود بود در استان آدیامان ترکیه . بعد از حدود دو ساعت رانندگی در یکی پمپ بنزینهای بیرون شهر داخل یک سوئیت نسبت تر و تمیزی اقامت کردم تا فردا صب به سمت کوه نمرود حرکت کنیم .روز سیزدهم و کوه نمرود : صبح به سمت کوه نمرود راه افتادیم ، حدودا 5 ساعتی راه داشتیم.
نزدیکای ظهر به کوه نمرود رسیدیم . کوه نمرود روزگاری در سال 62 میلادی میزبان پادشاهی کماژن و دار و دسته اش بوده ، این محوطه شامل مجموعه ای از مجسمه هایی که سرشان از تن جدا شده هست ، هر یک از این مجسمه نماد یکی از خدایان باستان بوده ، آنتیخیوس فرمانروای کماژن ادعای خدا بودن می کند و این مجسمه بها عنوان نگهبانان او بر فراز این کوه تراشیده شده بودند که با گذر زمان به این روز افتاده اند .
تا حوالی غروب در این محوطه به گشت و گذار پرداختیم . بدین ترتیب آخرین گشت ما نیز به پایان رسید . حوالی غروب در مسیر برگشت به سمت شهر وان حرکت کردیم . شب به شهر وان رسیدیم و با اجاره کردنم یک هاستل به مبلغ 1200 لیر شب رو وان سپری کردیم .
روز چهاردهم و تور وان. صبح زود بعد از خوردن صبحانه بهمراه همسفران به داخل شهر وان رفتیم تا کمی خرید کنیم . کلا در همه شهرهای ترکیه قیمت اجناس تا سه برابر گرونتر از ایران بود . بخاطر قیمت لیر و دلار بالا . در زمان سفر ما دلار 112 هزار تومان بود و لیر 2700 تومن . تا نزدیکای ظهرد شهر وان بودیم و عصر به سمت مرز رازی حرکت کردیم . غروب به رمز رسدیم و بعد از انجام مختصر تشریفاتی شب به ایران رسیدیم . اون ش رو در شهر خوی سپری کردیم و صبح روز پانزدهم به سمت خانه براه افتادیم ...کل هزینه ما در این سفر حدودا 150 میلیون شد ، چون قیمت بنزین در ترکیه گرونه و حدودا بین لیتری 120 هزار تومن تا 140 هزار تومن متغیره !!
نیمی از هزینه های ما مربوط به بنزین شد . در ترکیه وجب به وجب پمپ بنزین هست که نرخ سوخت رو با تابلویی در ورودی جایگاه مشخص می کنن که بصورت آنلاین هست و مثل نرخ طلا تو کشور ما بصورت لحظه ای و روزانه نرخ عوض میشه و هیچ دو پمپ بنزینی هم نرخشون مثل هم نیست ! چون سفر ما خیلی فشرده و سنگین بود ، من بصورت مختصر سعی کردم این سفرنامه رو توضیح بدم ،تا از حوصله دوستان خارج نشه ! بهر حال بابت کم و کاستیهای این سفرنامه عذرمی خوام . امیدوارم مفید باشه براتون ، بازم هر سوالی داشتین در خدمتم
